Achillespeesklachten

Veel voorkomende klachten bij sporters zijn klachten rond de achillespees.

De achillespees is de sterkste pees van het lichaam en heeft een samengestelde pees van drie kuitspieren(m. Gastrocnemius, m. Plantaris en de m. Soleus, (Fig. 1). Deze hechten samen aan op het hielbeen(calcaneus, (Fig.1). De m. Gastrocnemius en m. Plantaris lopen vanaf het hielbeen naar de binnen en buitenzijde van de knie. De m. Soleus loopt vanaf het hielbeen naar de knieholte.

De kuitspieren zijn o.a. actief bij het staan op de tenen en tijdens het rennen.

Tijdens het sporten kan de achillespees overbelast raken. Hierdoor kunnen verschillende klachten rond de achillespees ontstaan. Dit zijn:

  • een ontsteking van de koker die om de achillespees heen loopt.
  • ontsteking van de achillespees zelf. Dit wordt ook wel een tendinopathie of achillodynie genoemd.
  • een ontsteking van de slijmbeurs rond de achillespees oftewel een bursitis.
  • een hielspoor ook wel een fascitis plantaris genoemd. Dit is een ontsteking van het peesblad onder de voet.

 

Symptomen 

  • een ontstekingsreactie van de peeskoker rond de Achillespees is een typische overbelastingsblessure en gaat vaak gepaard met een fijn kraken tijdens beweging. Het geluid is alsof je over licht bevroren sneeuw loopt. Bij chronische ontstekingen ontstaan er verklevingen tussen de peeskoker en de pees met onregelmatige verdikkingen van de peeskoker.
  • bij een ontsteking van de achillespees (Fig.2, nr.1) hangen de symptomen af van het stadium waarin de ontsteking zich bevind. In het beginstadium zijn de ontstekingsverschijnselen zoals: zwelling, roodheid, warmte en pijn aanwezig. De pijn is dan vooral na de belasting aanwezig. In een later stadium is de pijn steeds meer aanwezig tijdens het belasten en is uiteindelijk ook aanwezig in rust.
  • slijmbeursontstekingen (Fig.2, nr.2) kunnen voorkomen op twee verschillende plaatsen rond achillespees. Er zit een slijmbeurs tussen de Achillespees en het onderbeen en er zit een oppervlakkige slijmbeurs achter op de hiel. De klachten bestaan uit een lokale drukpijn aan de achterkant van de hiel. Het dragen van schoen kan dan erg vervelend zijn.
  • de klachten bij een hielspoor (Fig.2, nr.3) bestaan uit een goed te lokaliseren vlijmscherpe pijn, met name tijdens het lopen wanneer de hiel wordt neergezet. Er komt op dat moment extra druk plaats op de hiel wat vervolgens de vlijmscherpe pijn geeft.

 

Oorzaken

We onderscheiden factoren vanuit de pees zelf (endogene) en factoren van buiten de pees (exogene) die de klachten kunnen veroorzaken.

Endogene factoren:

  • afnemende doorbloeding van de pees. Dit is een “normaal” verschijnsel bij het toenemen van de leeftijd. De meeste klachten komen dan ook voor tussen de 35 en 45 jarige leeftijd, meer bij mannen dan bij vrouwen
  • vermindering van de spierkracht en lenigheid van de kuitspieren
  • overgewicht
  • standafwijkingen van de voet, zoals hol- en knikvoet, waardoor een versterkte naar binnen gedraaide positie van de voet ontstaat tijdens het afwikkelen
  • beenlengteverschil en scheefstand van het bekken
  • een uitsteeksel aan het bovenste/buitenste gedeelte van het hielbeen. Dit wordt een Haglundse deformiteit genoemd.

Exogene factoren:

  • verandering van trainingsintensiteit
  • slechte looptechniek
  • wisselen van ondergrond (droog, hard, nat, glibberig)
  • slecht schoeisel (versleten, te weinig schokdemping, slechte hielkap)
  • sterke afkoeling, natte schoenen/sokken
  • mate van belasting (veel springen, keren, wenden)

 

Wat kunt u er zelf aan doen om deze klachten te voorkomen?        

  • zorg voor een goede warming-up.
  • wanneer de kuitspieren goed getraind zijn, dan neemt de kans op klachten van de achillespees af. Het is dus ook aan te raden spierversterkende oefeningen te doen voor de kuitspieren/achillespees.
  • door de kuit te masseren kunnen de kuitspieren ontspannen en wordt de spanning op de achillespees verminderd. Daarnaast neemt de doorbloeding van de weefsels toe, waardoor de kans op spierkramp vermindert en het herstel bevorderd word.
  • rekkingsoefeningen van de diepe en oppervlakkige kuitspieren verminderen de spanning op de achillespees.
  • tegen het afkoelen van de pees kunnen warme, hoge sokken gedragen worden.
  • zorg voor de juiste sportschoenen! Het in aan te bevelen advies te vragen van een deskundige bij de aanschaf van nieuwe sportschoenen.
  • zorg voor een rustige opbouw in de training, zodat het lichaam rustig kan wennen aan de extra belasting.
  • zorg voor een goede afbouw van de training (cooling-down).

 

Behandeling van de fysiotherapeut

De behandelingen bij een achillespeesontsteking, een ontsteking van de koker om de achillespees of slijmbeursontsteking komen met elkaar overeen.

Bij aanwezigheid van ontstekingsverschijnselen zoals zwelling en roodheid en bij licht kraken van het omgevende weefsel van de achillespees kan gebruik gemaakt worden van ijsmassage. Dit kan door de pijnlijke plek te masseren met een smeltend ijsblokje. Er kan ook gebruik gemaakt worden van een coldpack. Zorg er wel voor dat je bijvoorbeeld een theedoek ertussen legt om bevriezing van de huid en onderliggend weefsel te voorkomen. Het koelen kan een aantal keer per dag gedurende 10 tot 15 minuten worden uitgevoerd.
Omdat de voet minder belast word is het belangrijk de bewegelijkheid (mobiliteit) van de gewrichten optimaal te houden door de voet blijven te bewegen binnen de pijngrens.
Verder kan er een bandage worden aangelegd om de achillespees zoveel mogelijk te ontlasten tijdens het lopen en er kan een hakverhoging worden aangelegd in de schoenzool. Met deze verhoging wordt de achillespees en kuitspier zoveel mogelijk ontlast tijdens het lopen.

Als de klachten ontstaan door een beenlengteverschil of standafwijking van de voet kan een schoenaanpassing of aangepast inlegzooltje van toepassing zijn.

De oefentherapie bestaat uit:

  • rekkingsoefeningen; hierbij staat het rekken van de kuitspieren tot de pijngrens centraal.
  • spierversterkende oefeningen; van voetboogspieren en kuitspieren, aanvankelijk onbelast, geleidelijk opvoeren tot kuitenwip (met de voorvoet op een traptrede staande intensief op en neer bewegen). Er kunnen eventueel ook excentrische oefeningen worden gedaan, maar toepassing daarvan vergt goede instructie en begeleiding.
  • coördinatieoefeningen; in de eerste instantie algemeen, op één been staan op een vlakke ondergrond vervolgens op een wiebelplank. Hierna worden sportspecifieke oefeningen gedaan, zoals bijvoorbeeld het maken van uitvalspassen, om uiteindelijk de sportactiviteit te kunnen hervatten.

 

Behandeling van een Hielspoor

De behandeling van een hielspoor ziet er iets anders uit dan bij de andere achillespeesklachten.

Om de pijn te dempen kan ook gebruik gemaakt worden van de ijsmassage. Dit wordt dan ook op de pijnlijke plek uitgevoerd.

Vervolgens worden de factoren aangepakt die de hielspoor veroorzaakt hebben. Beenlengteverschil of het verkeerd afwikkelen van de voet kan gecorrigeerd worden middels een inlegzool, een stevigere schoen, evt. wigjes in de schoenen, enz. Dit geeft vaak al voldoende verlichting waardoor de sportactiviteit weer hervat kan worden. Er mag dan alleen getraind worden binnen de pijngrens!

 

Overige behandelmethoden

  • injecties; Omdat bij Achillespeespathologie de afnemende doorbloeding van de pees (degeneratieproces) de basis is en niet de ontstekingsreactie heeft het geven van cortisoninjecties weinig zin, sterker nog de kans op rupturen is zeer sterk aanwezig na het gebruik van cortisoninjecties.
  • NSAID (niet-steroide inflammatoire drug); Er zijn in de literatuur geen voorbeelden gevonden waarbij bewezen is dat medicatie met NSAID’s zinvol is. Alleen de pijnstillende werking kan van nut zijn.
  • operatief; De meest beschreven methode bij operaties is het openen van het paratenon via de mediale zijde waarbij het hypertrofische weefsel wordt verwijderd.

 

Het verloop van het herstel van de klachten rond de Achillespees is goed. De meeste patiënten zijn langere tijd klachtenvrij. Slechts bij heftige pijnklachten en beperkingen is een eventuele operatie zinvol en bij 75%-80% is dit succesvol.